Onderzoek: Nederlanders hebben nog weinig vertrouwen in zelfrijdende auto's

Nederland is het eerste Europese land waar Tesla's Full Self-Driving (FSD) Supervised-systeem is goedgekeurd voor gebruik op de openbare weg. Tegelijkertijd groeit de maatschappelijke discussie over de veiligheid van zelfrijdende auto's. Uit representatief onderzoek van OSW onder 1.038 Nederlanders blijkt dat een meerderheid voorlopig nog terughoudend is om gebruik te maken van deze technologie.

Zo geeft 61% van de Nederlanders aan niet bereid te zijn om zelf in een zelfrijdende auto te rijden. Deze terughoudendheid verschilt per leeftijdsgroep. Onder Nederlanders van 60 jaar en ouder zegt 76% geen gebruik te willen maken van een zelfrijdende auto. Bij Nederlanders jonger dan 30 jaar ligt dit aandeel aanzienlijk lager, namelijk op 49%.

Ook wanneer iemand anders achter het stuur zit van een auto met zelfrijdende functies, blijft het vertrouwen beperkt. Zo geeft 58% van de Nederlanders aan het niet prettig te vinden om mee te rijden in een zelfrijdende auto die door iemand anders wordt gebruikt.

Kritisch op de veiligheid van zelfrijdende auto's

Uit het onderzoek blijkt dat veel Nederlanders twijfelen of zelfrijdende auto's daadwerkelijk bijdragen aan een veiliger verkeer. Zo denkt 67% van de respondenten dat zelfrijdende auto's in de praktijk niet veiliger zijn dan auto's die volledig door mensen worden bestuurd.

Daarnaast verwacht 86% dat bestuurders minder alert worden wanneer auto's steeds meer taken overnemen. Volgens verkeerspsycholoog Matthijs Dicke-Ogenia is die zorg begrijpelijk. "Hoe meer de auto overneemt van de chauffeur, hoe minder de chauffeur zelf hoeft te doen. Op een gegeven moment wordt de taak van de bestuurder zo beperkt dat de aandacht kan verslappen. Zolang ingrijpen nog noodzakelijk is wanneer de auto fouten maakt, kan dat risico's opleveren."

Ook verkeerspsycholoog Cees Wildervanck plaatst kanttekeningen bij de huidige generatie zelfrijdende systemen. "De vraag is wat uiteindelijk zwaarder weegt: de extra veiligheid die de technologie biedt of de verminderde oplettendheid van de bestuurder. Uit de verkeerspsychologie weten we bovendien dat mensen die zich veiliger voelen, zich in veel gevallen juist risicovoller gaan gedragen."

Meer vertrouwen op de snelweg dan in de stad

Uit het onderzoek blijkt dat Nederlanders meer vertrouwen hebben in zelfrijdende auto's op de snelweg dan in drukke stadsomgevingen. Zo geeft 56% van de respondenten aan een zelfrijdende auto eerder op de snelweg te willen gebruiken dan binnen de bebouwde kom.

"In theorie kunnen autonome auto’s het verkeer veiliger maken. De vraag is echter of autonome voertuigen ook in complexe situaties binnen de bebouwde kom beter kunnen presteren dan mensen," aldus Dicke-Ogenia.

Vragen over verantwoordelijkheid bij ongelukken

De discussie rondom zelfrijdende auto's gaat niet alleen over verkeersveiligheid, maar ook over aansprakelijkheid. Uit het onderzoek blijkt dat 66% van de Nederlanders vindt dat de fabrikant verantwoordelijk zou moeten zijn wanneer een zelfrijdende auto betrokken raakt bij een ongeval.

Dat standpunt wijkt af van de huidige regelgeving. Hoewel Tesla's FSD Supervised inmiddels op de Nederlandse openbare weg mag worden gebruikt, blijft de bestuurder juridisch verantwoordelijk voor het voertuig en moet deze voortdurend toezicht houden op het rijgedrag van de auto.

Zelfrijdende auto's bevinden zich volgens experts in een tussenfase

Volgens verkeerspsychologen Dicke-Ogenia en Wildervanck ligt de grootste uitdaging momenteel in de overgangsfase waarin zowel traditionele als deels zelfrijdende voertuigen samen deelnemen aan het verkeer. "Wanneer auto's volledig zelfstandig en betrouwbaar kunnen rijden, kan dat positief bijdragen aan de verkeersveiligheid. De uitdaging zit vooral in de periode waarin niet alle voertuigen autonoom rijden," aldus Dicke-Ogenia.

Ook Wildervanck verwacht dat de technologie op termijn voordelen kan bieden. "Zelfrijdende auto's zullen waarschijnlijk veiliger en efficiënter worden, maar die voordelen komen pas echt tot hun recht wanneer voertuigen volledig zelfrijdend zijn."

De resultaten van het onderzoek laten zien dat veel Nederlanders nog terughoudend zijn tegenover zelfrijdende auto's. Hoewel de technologie zich snel ontwikkelt en volgens experts op termijn voordelen kan bieden, bestaan er momenteel nog veel vragen rondom veiligheid.